Dr inż. Szczepan Marczyński - Clematis - Źródło Dobrych Pnączy

Dr inż. Szczepan Marczyński

Dr inż. Szczepan Marczyński

Czołowy polski znawca pnączy, naukowiec, szkółkarz, hodowca i popularyzator wiedzy o roślinach wspinających się i okrywowych. Absolwent Wydziału Ogrodniczego SGGW. Na warszawskiej uczelni doktoryzował się i 25 lat pracował jako nauczyciel akademicki. Przez rok prowadził badania w Cornell University w Stanach Zjednoczonych w ramach Post Doctorate Study, a przez dziewięć miesięcy w Holandii, w Szkółkarskiej Stacji Doświadczalnej w Boskoop. Jest autorem lub współautorem pięciu książek i ponad 100 prac naukowych oraz artykułów w prasie krajowej i zagranicznej. Wygłosił kilkadziesiąt wykładów i prelekcji w Polsce oraz w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Chinach, Holandii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Czechach, we Francji i na Węgrzech.

W 1988 r. wraz z mgr. inż. Władysławem Piotrowskim utworzył szkółkę pnączy, która obecnie mieści się w Pruszkowie. Clematis Źródło Dobrych Pnączy jest w światowej czołówce producentów powojników i innych pnączy. Do 2016 r. wyhodował 41 odmian powojników (Clematis) oraz dziewięć odmian innych pnączy, które zdobywały laury na wystawach międzynarodowych w Polsce, Holandii, Wielkiej Brytanii i Rosji. Wiele z nich jest chronionych nie tylko w Polsce, ale również przez CPVO w Europie i ma patenty roślinne w Stanach Zjednoczonych oraz Japonii. Był wieloletnim prezesem Związku Szkółkarzy Polskich, prezydentem International Clematis Society. Oprócz tego jest członkiem International Plant Propagators Society, British Clematis Society oraz Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego.

Lista powojników dla początkujących

Listę „Powojników dla początkujących” opracowała szkółka Clematis Źródło Dobrych Pnączy Sp. z o.o. Sp.k., aby pomóc zwłaszcza osobom zaczynającym przygodę z powojnikami. Lista prezentuje gatunki i odmiany, które sprawdziły się w polskich warunkach klimatycznych i są dostępne na naszym rynku, które w przeciętnych warunkach ogrodowych są łatwe w uprawie, dość odporne na choroby, a przy tym dekoracyjne. Lista nawiązuje do listy powojników dla początkujących Międzynarodowego Towarzystwa Powojnikowego (International Clematis Society).

Grupa Viticella
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Do grupy tej należą powojniki wywodzące się od Clematis viticella (powojnika włoskiego), gatunku rosnącego naturalnie w południowej Europie. Znoszą bardzo dobrze zarówno gorący klimat, jak i chłody północy Europy. Preferują dobrze oświetlone stanowiska, dlatego nie zaleca się ich sadzić w cieniu lub przy północnych ścianach. Zadowalają się przeciętnymi czy nawet ubogimi glebami i są łatwe w uprawie oraz odporne na „uwiąd powojników". Rosną średnio silnie, osiągając około 3 m wysokości. Mają kwiaty małe lub średniej wielkości (od 4 do 13 cm średnicy). Kwitną obficie, na tegorocznych pędach, latem (od połowy czerwca) i jesienią. Wymagają silnego cięcia wczesną wiosną. Mogą być uprawiane przy wszelkiego rodzaju podporach, ogrodzeniach czy między krzewami, różami lub niedużymi drzewami, szybko się po nich wspinając i zdobiąc kwiatami.

Clematis ‘Betty Corning’
  3 - 4 m
 6 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Carmencita’
 2,5 - 3 m
 6 - 7 cm
VII - IX 
 - 
 
 

Clematis ‘Emilia Plater’
 3 - 4 m
 10 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis ‘Etoile Violette’
  3 m
 8 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Krakowiak'PBR
 3 m
 5 - 8 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Mazurek’PBR
 3,5 m
 8 - 10 cm
VI - VIII
 - 
 
 

Clematis ‘Purpurea Plena Elegans’
  3 - 4 m
 6 - 8 cm
VII - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Venosa Violacea’
 2 - 3 m
 12 cm
VI - IX 
 - 
 
 

 

 

Powojniki wielkokwiatowe późno kwitnące
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Rozpoczynają kwitnienie w połowie czerwca – lipcu, na pędach tegorocznych. Często powtarzają kwitnienie późnym latem lub jesienią. Kwiaty mają średnicę od 13 do 20 cm. Rośliny dorastają do 2-3,5 m wysokości.

Clematis ‘Ashva’
  1,5 - 2 m
5 - 8 cm
VI - IX 
 - 
 
 
 

Clematis  ‘Błękitny Anioł'
 3 - 4 m
12 cm
VI - VIII
 - 
 
 

Clematis  ‘Cloudburst'PBR
 3 m
10 - 12 cm
VI - IX
 - 
 
 

Clematis ‘Comtesse de Boushaud
  3 - 4 m
12 cm
VI-VII, VIII-IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Grunwald'PBR
 3 - 3,5 m
10 - 12 cm
VI-VII, IX-X
 - 
 
 

Clematis  ‘Hagley Hybrid'
2 - 3 m
13 cm
VII - IX
 - 
 
 

Clematis ‘Huldine’
  3 - 5 m
 8 - 10 cm
VI - IX 
 - 
 
 
 

Clematis  ‘Kardynał Wyszyński'
2 - 3 m
14 cm
VI - IX 
 - 
 

Clematis  ‘Kryspina'
2,5 - 4 m
12 -15 cm
VI - VIII
 - 
 
 

Clematis ‘Polish Spirit
  3 - 4 m
 8 - 10 cm
VI - X 
 - 
 
 

Clematis  ‘Prince Charles'
2 m
10 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Skayfall'PBR
 3 m
10 - 12 cm
VI - VIII
 - 
 
 

 

Clematis ‘Snow StormPBR
  2,5 - 3 m
10 - 12 cm
VI - VII, IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Solina'
2,5 - 3,5 m
12 cm
VI - VIII
 - 
 
 
 

Clematis  ‘Vistula'
2,5 - 3 m
15 cm
VI - IX
 - 
 
 

 

Clematis  ‘White Prince Charles'
2,5 m
6 - 8 cm
VI-VII, VIII-IX
 - 
 

 

 

Powojniki wielkokwiatowe wcześnie kwitnące
(Ciecie 2 - słabo wczesną wiosną)

Rozpoczynają kwitnienie w połowie maja – początku czerwca, na zeszłorocznych pędach. Często powtarzają kwitnienie w lecie na tegorocznych pędach. Kwiaty mają średnicę od 15 do 25 cm. Rośliny dorastają do 2-3 m wysokości. Odmiany z tej grupy są stosunkowo najbardziej wrażliwe na zespół chorób zwany "uwiądem powojników".

Clematis ‘Guernsey Cream’
  2 m
12 - 15 cm
V-VI, VIII-IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Jan Paweł II'
 3 - 4 m
13 cm
VI - IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Julka'PBR
2 m
15 cm
VI - VIII
 - 
 
 

 

Clematis ‘Maria Kaczyńska’
  1,4 - 1,7 m
10 - 12 cm
V - VI
 - 
 
 

Clematis  ‘Mrs Cholmondeley'
 3 m
15 - 20 cm
V-VI,VIII
 - 
 
 

Clematis  ‘Piilu'
1,5 m
 8 - 12 cm
VI, VII - VIII
 - 
 
 

 

Clematis ‘The Heroes of Warsaw’
  2,5 - 3 m
10 - 14 cm
VI - VIII
 - 
 
 

Clematis  ‘Warszawska Nike'
2 - 3 m
12 - 14 cm
VI - VII, IX 
 - 
 
 

Clematis  ‘Westerplatte'
2 m
12 - 14 cm
VI - VIII
 - 
 
 

 

 

Powojniki botaniczne (drobnokwiatowe) wcześnie kwitnące
(cięcie 1 - ciąć po kwitnieniu w razie potrzeby)

Grupa Atragene - większość odmian pochodzi  od C. alpina i C. macropetala.

Stosunkowo łatwe w uprawie i mało wymagające. Bardzo mrozoodporne. Nie lubią miejsc gorących (bardzo słonecznych) oraz gleb ciężkich lub podmokłych. Dobrze się czują w półcieniu. Dorastają do 2-4 m wysokości. Kwitną w końcu kwietnia – maju i czasem powtarzają kwitnienie w sierpniu. Mają kwiaty dzwonkowate, a po przekwitnięciu dekoracyjne, puszyste owocostany.

Clematis  ‘Pamela Jackman'
2,5 m
4 - 6 cm
IV - V
 - 
 

 

Do tej grupy należy dużo więcej wartościowych odmian wartych polecenia, jeśli spełnione są podane powyżej warunki.

Grupa Montana - odmiany pochodzące od C. montana.

Kwitną bardzo obficie w maju – początku czerwca. Silne rosną osiągając do 8 m. Nie są w pełni mrozoodporne. Pąki kwiatowe, a w ostrzejsze zimy również pędy, mogą przemarzać i tego roku nie kwitną. Stosować w miejscach ciepłych, osłoniętych, przy wysokich podporach np. drzewach. Nie nadaje się do sadzenia w Polsce północnowschodniej i wschodniej.

Clematismontana  ‘Mayleen'
4 - 8 m
5 - 7 cm
V - VI
 - 
 
 

Clematis montana ‘Freda'
 3 - 5 m
4 - 5 cm
V
 - 
 
 

 

Grupa Texensis
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Do grupy należą powojniki wywodzące się od Clematis texensis – powojnika teksaskiego, rosnącego naturalnie w stanie Teksas w USA. Wymagają trochę więcej starań niż większość odmian wymienionych na tej liście, ale ich atrakcyjny wygląd to rekompensuje.. Mają kwiaty kształtem przypominające tulipany liliokształtne. Kwitną latem (od lipca) i wczesną jesienią, na tegorocznych pędach. . Dorastają do 3 m wysokości. Wymagają przycięcia tuż przy ziemi wczesną wiosną, gdyż pędy zeszłoroczne i tak najczęściej zamierają. Łatwo są porażane przez mączniaka prawdziwego. Posadzenie ich w miejscu dobrze naświetlonym, przewiewnym, intensywnie, stale nawadnianym ale dobrze zdrenowanym, znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia tej choroby.

Clematis  ‘Gravetye Beauty'
2 - 3 m
 8 cm
VII - VIII
 - 
 
 

Clematis  ‘Princess Diana'
2- 3 m
7 - 8 cm
VII - VIII
 - 
 
 

 

 

Grupa Tangutica
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Powojniki te mają nieduże, dzwonkowate, żółte kwiaty, a po przekwitnięciu, puszyste, jedwabiste owocostany. W zależności od odmiany kwitną od początku czerwca do późnej jesieni na tegorocznych pędach i osiągają od 2 m do 6 m wysokości. Najlepiej rosną i kwitną w miejscach dobrze oświetlonych. Powinny być sadzone na glebach przepuszczalnych, dobrze zdrenowanych. Dobrze znoszą gleby podsychające. Świetnie nadają się do tworzenia osłon i do sadzenia przy dużych drzewach. Najlepiej przycinać je silnie.

Clematis  ‘Bill MacKenzie'
6 m
4 - 5 cm
VI - X
 - 
 
 

Clematis GOLDEN TIARA® ‘Kogutia'PBR
 3,5 m
 8 -10 cm
VI - VIII
 - 
 
 

Clematis  ‘Kaśka'
 3 - 4 m
7 - 9 cm
V - X
 - 
 
 

 

Clematis  ‘Lambton Park'
4 - 5 m
5 - 7 cm
VI - X
 - 
 
 

 

 

Grupa Integrifolia
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Do grupy należą odmiany wywodzące się od Clematis integrifolia powojnika całolistnego. Ich pędy, w zależności od odmiany, mające długość od 40 do przeszło 200 cm, nie czepiają się podpór, ale mogą się o nie wspierać, przerastając byliny, krzewy czy niskie drzewa. Mogą być również stosowane jako rośliny okrywowe. Kwitną na tegorocznych pędach VI-X. Są bylinami, dlatego ich pędy zimą zamierają i wiosną trzeba je wycinać tuż przy ziemi.

Clematis  ‘Alionushka'
1,5 - 2 m
7 cm
VI - IX
 - 
 
 

Clematis  ‘Arabella' (1994)
1,5 - 2 m
7 cm
VI - X
 - 
 
 

Clematis  ‘Heather Hershell'
1,2 - 2 m
5 cm
VII - IX
 - 
 
 

 

Clematis  ‘Sizaia Ptitsa'
1,5 - 2 m
11 cm
VI - IX
 - 
 
 

 

 

Inne powojniki botaniczne i bylinowe kwitnące latem i jesienią
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Poniżej wymienione powojniki mają różne pochodzenie i cechy. Wszystkie kwitną na tegorocznych pędach i wymagają silnego cięcia wczesną wiosną.

Clematis  vitalba  ‘Paul Farges' SUMMER SNOW
7 m
4 cm
VI - IX
 - 
 

Clematis
mandschurica
 3 - 4 m
2 - 3,5 cm
IX - XI
 - 
 
 

Clematis  ‘Cassandra'
1 m
2 cm
VII - IX
 - 
 
 

 

Clematis  ‘Praeacox'
 3 - 4 m
3 - 4 cm
VII - VIII
 - 
 
 

Clematis  terniflora ‘Early Snow'
 3 - 4 m
2 - 3,5 cm
IX - XI
 - 
 
 

 

Szczepan Marczyński