Inne pnącza

Poza powojnikami istnieje duża grupa krzewów pnących wartych spopularyzowania. Pnącza zajmują mało miejsca w ogrodzie, a dają duży efekt dzięki masie wytwarzanej zieleni rdestówka (Fallopia), kokornak (Aristolochia), dławisz (Celastrus), milin (Campsis), winorośl (Vitis), winobluszcz (Parthenocissus), winnik (Ampelopsis), aktinidia (Actinidia), pięknym kwiatom: glicynia (Wisteria), milin (Campsis), wiciokrzew (Lonicera), owocom ozdobnym: dławisz (Celastrus), psianka (Solanum), winnik (Ampelopsis) lub jadalnym: aktinidia (Actinidia), cytryniec (Schisandra), akebia (Akebia).

Większość pnączy wspina się wijąc dookoła podpór, niektóre mogą się piąć po płaskich ścianach, bez dodatkowych podpór, przytrzymując się ścian korzeniami przybyszowymi np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), milin (Campsis), przywarka japońska (Schizophragma hydrangeoides) i trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei) lub specjalnymi przylgami np. winobluszcze (Parthenocissus).

Pnącza można wykorzystać do okrycia ścian budynków, co poza walorami dekoracyjnymi ociepla budynki zimą a cieniuje i ochładza latem oraz sprzyja osuszeniu ścian, osłaniając je przed deszczem i pobierając nadmiar wody z okolic fundamentów. Najlepiej do tego celu nadają się winobluszcze, ale można tak prowadzić również bluszcz czy milin, a zapewniając podpory także wszystkie pozostałe pnącza.

Pnącza mogą szybko przykryć nieefektowne budynki, różnego rodzaju szopy, magazyny i śmietniki, chowając je przed oczami naszych gości. Jeśli chcemy mieć efekt w ciągu jednego roku, najlepiej do tego celu nadają się: rdestówka Auberta (Fallopia aubertii), chmiel (Humulus), powojniki (Clematis) z Grupy Tangutica np. 'Bill MacKenzie' czy ‘Lambton Park’ lub powojnik 'Paul Farges' z Grupy Vitalba. Jeśli możemy poczekać 2-3 lata, dobry efekt możemy uzyskać stosując któreś z pozostałych pnączy.

Pnącza mogą pokrywać różnego rodzaju ogrodzenia (np. siatki) i poza walorami dekoracyjnymi, zasłaniają nas przed oczyma ciekawskich oraz chronią przed wiatrem i kurzem. Nadają się do tego świetnie np. bluszcz pospolity (Hedera helix), wiciokrzew zaostrzony (Lonicera acuminata), powojniki (Clematis) z Grupy Atragene (zwłaszcza ‘Pamela Jackman’), Grupy Tangutica (zwłaszcza ‘Lambton Park’), Grupy Viticella (np. 'Etoile Violette' i 'Krakowiak'PBR) oraz Grupy Vitalba (zwłaszcza 'Paul Farges'), winnik tojadowaty (Ampelopsis aconitifolia), winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) i winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata).

Większość pnączy ma nieduże wymagania, ale ponieważ wytwarzają dużą masę zieleni, nie lubią gleb bardzo suchych i bardzo ubogich. Gatunki ciepłolubne np. aktinidie (Actinidia), glicynie (Wisteria) i miliny (Campsis) preferują stanowiska ciepłe, osłonięte i słoneczne. Na stanowiskach chłodniejszych, wilgotnych i półcienistych lepiej się czują np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), kokornak (Aristolochia), przywarka (Schizophragma), trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei), akebia (Akebia), chmiel (Humulus) i część wiciokrzewów (Lonicera).

Sadząc pnącza kopiemy dół o wymiarach 50 x 50 x 50 cm, który wypełniamy żyzną glebą, a rośliny (zależnie od gatunku) sadzimy 0-10 cm głębiej niż rosły dotychczas, w odległości co najmniej 30-50 cm od murów i 50-100 cm od drzew. Prawidłowo dobrane i posadzone pnącza mogą rosnąć wiele lat, dekorując ogród przez cały rok i stanowiąc świetne schronienie dla ptaków.

Vitis - winorośle ozdobne


Vitis to rodzaj obejmujący w większości gatunki pnączy pochodzące ze strefy klimatu umiarkowanego.

Rosną silnie, osiągając 5-15 m wysokości (1-4 m przyrostu rocznie). Wspinają się za pomocą wąsów czepnych. Kwitną wiosną - kwiaty są niepozorne, często pachnące. W rejonach o łagodniejszym klimacie uprawiane są głównie odmiany jadalne. Mniej znane są gatunki i odmiany ozdobne, choć mają dekoracyne liście ładnie przebarwiające się jesienią, szybko rosną i są tolerancyjne co do gleby. Są łatwe w uprawie i znoszą polskie zimy bez potrzeby okrywania. Są idealnymi pnączami do tworzenia osłon, porastania wysokich ogrodzeń i ekranów dźwiękochłonnych, a także altan, pergoli, słupów, różnych konstrukcji i podpór ogrodowych.

 Do najpopularniejszych winorośli ozdobnych, uprawianych w naszym klimacie zalicza się:

  • Vitis aumrensis - winorośl amurska.
    Silnie rosnące pnącze o efektownych dużych liściach szkarłatnie przebarwiających się jesienią. Rośnie bardzo silnie, dorastając do 15 m wys., rocznie przyrasta 2 m. Całkowicie mrozoodporna, mało wymagająca, zdrowa roślina. Cięcie w miarę potrzeby.
  • Vitis coignetiae - winorośl japońska.
    Cenne silnie rosnące pnącze o efektownych dużych liściach, pięknie, szkarłatno przebarwiających się jesienią. Osiąga ponad 10 m (do 4 m rocznie). Ma małe wymagania glebowe i wysoką mrozoodporność. Nadaje się do obsadzania wysokich ogrodzeń, altan, mocnych podpór. Cięcie w miarę potrzeby, gdy przeszkadza sąsiadującym roślinom.
  • Vitis riparia - winorośl pachnąca.
    Silne pnącze, dorastające do 10 m (2 m rocznie), podpór czepia się wąsami czepnymi. Ma kwiaty niepozorne (V-VI), ale pachnące. Liście duże, jesienią przebarwiają się na żółto. Cięcie w miarę potrzeby.

Winorośle ozdobne można przycinać późną zimą lub na przedwiośniu, przycinane wiosną "płaczą". Silne cięcie wykonuje się obowiązkowo u młodych pnączy do trzeciego roku po posadzeniu w celu ich rozkrzewienia. U starszych roślin mocne skracanie pędów można wykonać raz na kilka lat, aby nadać im pożadany kształt i oganiczyć bujny wzrost.