Inne pnącza

Poza powojnikami istnieje duża grupa krzewów pnących wartych spopularyzowania. Pnącza zajmują mało miejsca w ogrodzie, a dają duży efekt dzięki masie wytwarzanej zieleni rdestówka (Fallopia), kokornak (Aristolochia), dławisz (Celastrus), milin (Campsis), winorośl (Vitis), winobluszcz (Parthenocissus), winnik (Ampelopsis), aktinidia (Actinidia), pięknym kwiatom: glicynia (Wisteria), milin (Campsis), wiciokrzew (Lonicera), owocom ozdobnym: dławisz (Celastrus), psianka (Solanum), winnik (Ampelopsis) lub jadalnym: aktinidia (Actinidia), cytryniec (Schisandra), akebia (Akebia).

Większość pnączy wspina się wijąc dookoła podpór, niektóre mogą się piąć po płaskich ścianach, bez dodatkowych podpór, przytrzymując się ścian korzeniami przybyszowymi np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), milin (Campsis), przywarka japońska (Schizophragma hydrangeoides) i trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei) lub specjalnymi przylgami np. winobluszcze (Parthenocissus).

Pnącza można wykorzystać do okrycia ścian budynków, co poza walorami dekoracyjnymi ociepla budynki zimą a cieniuje i ochładza latem oraz sprzyja osuszeniu ścian, osłaniając je przed deszczem i pobierając nadmiar wody z okolic fundamentów. Najlepiej do tego celu nadają się winobluszcze, ale można tak prowadzić również bluszcz czy milin, a zapewniając podpory także wszystkie pozostałe pnącza.

Pnącza mogą szybko przykryć nieefektowne budynki, różnego rodzaju szopy, magazyny i śmietniki, chowając je przed oczami naszych gości. Jeśli chcemy mieć efekt w ciągu jednego roku, najlepiej do tego celu nadają się: rdestówka Auberta (Fallopia aubertii), chmiel (Humulus), powojniki (Clematis) z Grupy Tangutica np. 'Bill MacKenzie' czy ‘Lambton Park’ lub powojnik 'Paul Farges' z Grupy Vitalba. Jeśli możemy poczekać 2-3 lata, dobry efekt możemy uzyskać stosując któreś z pozostałych pnączy.

Pnącza mogą pokrywać różnego rodzaju ogrodzenia (np. siatki) i poza walorami dekoracyjnymi, zasłaniają nas przed oczyma ciekawskich oraz chronią przed wiatrem i kurzem. Nadają się do tego świetnie np. bluszcz pospolity (Hedera helix), wiciokrzew zaostrzony (Lonicera acuminata), powojniki (Clematis) z Grupy Atragene (zwłaszcza ‘Pamela Jackman’), Grupy Tangutica (zwłaszcza ‘Lambton Park’), Grupy Viticella (np. 'Etoile Violette' i 'Krakowiak'PBR) oraz Grupy Vitalba (zwłaszcza 'Paul Farges'), winnik tojadowaty (Ampelopsis aconitifolia), winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) i winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata).

Większość pnączy ma nieduże wymagania, ale ponieważ wytwarzają dużą masę zieleni, nie lubią gleb bardzo suchych i bardzo ubogich. Gatunki ciepłolubne np. aktinidie (Actinidia), glicynie (Wisteria) i miliny (Campsis) preferują stanowiska ciepłe, osłonięte i słoneczne. Na stanowiskach chłodniejszych, wilgotnych i półcienistych lepiej się czują np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), kokornak (Aristolochia), przywarka (Schizophragma), trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei), akebia (Akebia), chmiel (Humulus) i część wiciokrzewów (Lonicera).

Sadząc pnącza kopiemy dół o wymiarach 50 x 50 x 50 cm, który wypełniamy żyzną glebą, a rośliny (zależnie od gatunku) sadzimy 0-10 cm głębiej niż rosły dotychczas, w odległości co najmniej 30-50 cm od murów i 50-100 cm od drzew. Prawidłowo dobrane i posadzone pnącza mogą rosnąć wiele lat, dekorując ogród przez cały rok i stanowiąc świetne schronienie dla ptaków.

Schizophragma hydrangeoides - przywarka japońska

Przywarka należy do rodziny Hydrangeaceae – hortensjowatych i jest bliskim kuzynem hortensji pnącej o podobnych do niej wymaganiach i charakterze wzrostu, ale bardziej atrakcyjnych kwiatach.

Przywarka japońska to wspaniałe, ozdobne pnącze wspinające się przy pomocy korzeni czepnych (powietrznych, przybyszowych) do wysokości ponad 6 m, a w swojej ojczyźnie nawet do 12 m. Największą atrakcją rośliny są jej spektakularne kwiatostany. Kwiaty są drobne, białokremowe, przyjemnie miodowo pachnące, gęsto wypełniające duże (średnica do 25 cm), płaskie baldachogroniaste kwiatostany. Pojawiają się od końca czerwca do drugiej połowy lipca. Główną ozdobę stanowią duże (3-5 cm), białe, działki kwiatów płonnych (podobne do przykwiatków), tworzące wianuszek wokół kwiatostanu. Białe kwiaty wyglądają ładnie przez kilka tygodni, z czasem lekko zieleniejąc. Przywarka ma liście szeroko-owalno-okrągłe, grubo ząbkowane. Zielone w lecie, żółte jesienią.

Przywarka japońska naturalnie występuje w górach Japonii, wspólnie z hortensją pnącą, wspinając się po pniach drzew i płożąc u ich podstawy. Co ciekawe można tam spotkać egzemplarze przywarki wyglądające tak jak odmiana 'Moonlight'. Przywarka japońska przez pierwsze dwa, trzy lata po posadzeniu rośnie wolno, rozwijając w tym czasie system korzeniowy. Gdy się dobrze ukorzeni, osiągając wody gruntowe, zaczyna rosnąć szybko, znacznie ponad 1m rocznie. W 2-3 roku po posadzeniu może rozpocząć kwitnienie. Nie wymaga cięcia, ale dobrze znosi wiosenne cięcie korygujące wzrost.

W obrocie można spotkać zarówno gatunek jak i atrakcyjne odmiany:

  • BURST OF LIGHT® o pięknych dużych biało-zielonych, pstrych liściach i kremowobiałych kwiatach zebranych w płaskie kwiatostany. Świetna do sadzenia w półcieniu lub cieniu, przy ścianach i drzewach oraz jako roślina okrywowa. Idealnie rozświetla cieniste zakątki ogrodów.

  • 'Moonlight' o bardzo dekoracyjnych liściach z srebrzystoszarym cieniowaniem na ich górnej stronie. Ma kwiaty podobne do gatunku. Rośnie szybciej niż gatunek.
  • 'Roseum' jest również ciekawą odmianą, ale jeszcze rzadko spotykaną w sprzedaży. Ma jasnoróżowe kwiaty rozwijające się w lipcu, liście sercowate, ciemnozielone z lekko czerwonawym odcieniem, żółte jesienią.

 

Wymagania

Lubi glebę próchniczną, lekką, wilgotną, ale nie podmokłą, bardzo źle toleruje suszę. Woli gleby kwaśne, ale dobrze rośnie również na obojętnych. Jej bujnemu wzrostowi sprzyja wysoka wilgotność powietrza. Najlepiej rośnie na stanowiskach północnych lub półcienistych, osłoniętych, nie lubi miejsc wietrznych. Młode rośliny nie lubią bezpośredniego padania promieni słonecznych, natomiast góra starszej rośliny może rosnąć w pełnym słońcu, będzie to sprzyjać jej obfitemu kwitnieniu. Przywarka japońska jest wystarczająco mrozoodporna (strefa 5-8) na większości obszaru Polski. Jednak nie polecam jej stosowania w górach i w północno wschodniej Polsce. Wiosną jej liście mogą być uszkadzane przez silniejsze przymrozki.
 

Zastosowanie

Przywarka najładniej wygląda wspinając się po pniach starych drzew, ale nadaje się również świetnie do sadzenia przy murach, ścianach domów, skałach lub innych porowatych podporach oraz po drewnianych ogrodzeniach, altanach lub pergolach o mocnej konstrukcji. Może rosnąć również bez podpór, jako malownicza roślina okrywowa, osiągając wysokość 1-2 m. Sadząc młode rośliny przy murach najlepiej położyć pędy na ziemi lub podwiązać do podpór, aby wzmocnić kruche pędy zanim nie uaktywnią się korzenie czepne i nie zaczną się same przytrzymywać.