Inne pnącza

Poza powojnikami istnieje duża grupa krzewów pnących wartych spopularyzowania. Pnącza zajmują mało miejsca w ogrodzie, a dają duży efekt dzięki masie wytwarzanej zieleni rdestówka (Fallopia), kokornak (Aristolochia), dławisz (Celastrus), milin (Campsis), winorośl (Vitis), winobluszcz (Parthenocissus), winnik (Ampelopsis), aktinidia (Actinidia), pięknym kwiatom: glicynia (Wisteria), milin (Campsis), wiciokrzew (Lonicera), owocom ozdobnym: dławisz (Celastrus), psianka (Solanum), winnik (Ampelopsis) lub jadalnym: aktinidia (Actinidia), cytryniec (Schisandra), akebia (Akebia).

Większość pnączy wspina się wijąc dookoła podpór, niektóre mogą się piąć po płaskich ścianach, bez dodatkowych podpór, przytrzymując się ścian korzeniami przybyszowymi np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), milin (Campsis), przywarka japońska (Schizophragma hydrangeoides) i trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei) lub specjalnymi przylgami np. winobluszcze (Parthenocissus).

Pnącza można wykorzystać do okrycia ścian budynków, co poza walorami dekoracyjnymi ociepla budynki zimą a cieniuje i ochładza latem oraz sprzyja osuszeniu ścian, osłaniając je przed deszczem i pobierając nadmiar wody z okolic fundamentów. Najlepiej do tego celu nadają się winobluszcze, ale można tak prowadzić również bluszcz czy milin, a zapewniając podpory także wszystkie pozostałe pnącza.

Pnącza mogą szybko przykryć nieefektowne budynki, różnego rodzaju szopy, magazyny i śmietniki, chowając je przed oczami naszych gości. Jeśli chcemy mieć efekt w ciągu jednego roku, najlepiej do tego celu nadają się: rdestówka Auberta (Fallopia aubertii), chmiel (Humulus), powojniki (Clematis) z Grupy Tangutica np. 'Bill MacKenzie' czy ‘Lambton Park’ lub powojnik 'Paul Farges' z Grupy Vitalba. Jeśli możemy poczekać 2-3 lata, dobry efekt możemy uzyskać stosując któreś z pozostałych pnączy.

Pnącza mogą pokrywać różnego rodzaju ogrodzenia (np. siatki) i poza walorami dekoracyjnymi, zasłaniają nas przed oczyma ciekawskich oraz chronią przed wiatrem i kurzem. Nadają się do tego świetnie np. bluszcz pospolity (Hedera helix), wiciokrzew zaostrzony (Lonicera acuminata), powojniki (Clematis) z Grupy Atragene (zwłaszcza ‘Pamela Jackman’), Grupy Tangutica (zwłaszcza ‘Lambton Park’), Grupy Viticella (np. 'Etoile Violette' i 'Krakowiak'PBR) oraz Grupy Vitalba (zwłaszcza 'Paul Farges'), winnik tojadowaty (Ampelopsis aconitifolia), winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) i winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata).

Większość pnączy ma nieduże wymagania, ale ponieważ wytwarzają dużą masę zieleni, nie lubią gleb bardzo suchych i bardzo ubogich. Gatunki ciepłolubne np. aktinidie (Actinidia), glicynie (Wisteria) i miliny (Campsis) preferują stanowiska ciepłe, osłonięte i słoneczne. Na stanowiskach chłodniejszych, wilgotnych i półcienistych lepiej się czują np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), kokornak (Aristolochia), przywarka (Schizophragma), trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei), akebia (Akebia), chmiel (Humulus) i część wiciokrzewów (Lonicera).

Sadząc pnącza kopiemy dół o wymiarach 50 x 50 x 50 cm, który wypełniamy żyzną glebą, a rośliny (zależnie od gatunku) sadzimy 0-10 cm głębiej niż rosły dotychczas, w odległości co najmniej 30-50 cm od murów i 50-100 cm od drzew. Prawidłowo dobrane i posadzone pnącza mogą rosnąć wiele lat, dekorując ogród przez cały rok i stanowiąc świetne schronienie dla ptaków.

Hedera - bluszcz

Bluszcz jest jednym z najpopularniejszych pnączy ogrodowych, uprawianym już w starożytnej Grecji i Rzymie. Należy do rodziny Araliaceae – araliowate. Jest to roślina długowieczna, najstarsze znane egzemplarze mają ponad 200 lat.

 

Najpopularniejszy u nas bluszcz pospolity jest zimozielonym pnączem dorastającym do 30 m wysokości, wytwarzającym 0,5-1 m przyrostu rocznie. Główną jego ozdobę stanowią ciemnozielone, zimozielone liście. Jest to pnącze samoczepne, może wspinać się po pionowych podporach dzięki korzeniom przybyszowym wytwarzanym na pędach.

Bluszcz przechodzi dwa stadia rozwoju: młodociane (wegetatywne) i dojrzałe (owocujące), znacznie różniące się między sobą wyglądem i charakterem wzrostu. Roślina w stanie młodocianym (najczęściej taką spotykamy) ma giętkie pędy z korzeniami czepnymi. Forma dojrzała ma sztywne pędy, czasami sterczące do góry, z z niedużą ilością lub bez korzeni czepnych. Liście stadium wegetatywnego są szeroko owalne, 3-5 klapowe, sercowate u podstawy. Liście na pędach owocujących są romboidalne lub owalne, bez klap.

Bluszcz kwitnie od września do listopada, ma niepozorne, zielono-białe kwiaty, zebrane w kuliste baldaszki. Owocem są czarnofioletowe pestkowce, dojrzewające w kwietniu – maju. Godne polecenia do powszechnego stosowania są odmiany o zielonych liściach, szczególnie:

  • 'Białystok' - silnie rosnąca, dobrze krzewiąca się polska odmiana o dużych liściach. Może osiągnąć ponad 20 m wysokości, przyrastając około 1 m rocznie. Długowieczna, bardziej odporna na mróz oraz bakteriozy niż inne odmiany bluszczu dostępne w sprzedaży.
  • 'Thorndale' - najlepsza okrywowa odmiana bluszczu. Ma dosyć duże ciemnozielone liście z jaśniejszym unerwieniem. Silnie rośnie i dobrze się krzewi. Polecana do stosowania w miejscach półcienistych i cienistych. Świetna do stosowania w zieleni publicznej. Najczęściej stosowana odmiana bluszczu w Stanach Zjednoczonych. Stosunkowo mrozoodporna.
  • 'Woerner' - odmiana o liściach ciemnozielonych z wyraźnym, białym unerwieniem. Polecana do stosowania w miejscach pół-cienistych i cienistych. Silnie rośnie, dobrze wspina się po ścianach, świetna do tworzenia osłon lub jako roślina okrywowa. Świetna do stosowania w zieleni publicznej. Stosunkowo mrozoodporna.

Z odmian o nakrapianych liściach godna polecenia jest odmiana 'Profesor Seneta'.
 

Wymagania

Najlepiej rośnie w cieniu lub półcieniu. Na stanowiskach słonecznych łatwiej podmarza. Nie lubi gleb suchych lub kwaśnych, ale dobrze toleruje większość przeciętnych gleb.
 

Zastosowanie

Świetny do stosowania jako roślina okrywowa, zastępując trawnik w miejscach ocienionych, np. u podstawy drzew. Bardzo dobrze nadaje się do obsadzania: drzew, pergoli, ścian, ogrodzeń i wszędzie tam gdzie zależy nam na zimozielonej osłonie czy okrywie.