Inne pnącza

Poza powojnikami istnieje duża grupa krzewów pnących wartych spopularyzowania. Pnącza zajmują mało miejsca w ogrodzie, a dają duży efekt dzięki masie wytwarzanej zieleni rdestówka (Fallopia), kokornak (Aristolochia), dławisz (Celastrus), milin (Campsis), winorośl (Vitis), winobluszcz (Parthenocissus), winnik (Ampelopsis), aktinidia (Actinidia), pięknym kwiatom: glicynia (Wisteria), milin (Campsis), wiciokrzew (Lonicera), owocom ozdobnym: dławisz (Celastrus), psianka (Solanum), winnik (Ampelopsis) lub jadalnym: aktinidia (Actinidia), cytryniec (Schisandra), akebia (Akebia).

Większość pnączy wspina się wijąc dookoła podpór, niektóre mogą się piąć po płaskich ścianach, bez dodatkowych podpór, przytrzymując się ścian korzeniami przybyszowymi np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), milin (Campsis), przywarka japońska (Schizophragma hydrangeoides) i trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei) lub specjalnymi przylgami np. winobluszcze (Parthenocissus).

Pnącza można wykorzystać do okrycia ścian budynków, co poza walorami dekoracyjnymi ociepla budynki zimą a cieniuje i ochładza latem oraz sprzyja osuszeniu ścian, osłaniając je przed deszczem i pobierając nadmiar wody z okolic fundamentów. Najlepiej do tego celu nadają się winobluszcze, ale można tak prowadzić również bluszcz czy milin, a zapewniając podpory także wszystkie pozostałe pnącza.

Pnącza mogą szybko przykryć nieefektowne budynki, różnego rodzaju szopy, magazyny i śmietniki, chowając je przed oczami naszych gości. Jeśli chcemy mieć efekt w ciągu jednego roku, najlepiej do tego celu nadają się: rdestówka Auberta (Fallopia aubertii), chmiel (Humulus), powojniki (Clematis) z Grupy Tangutica np. 'Bill MacKenzie' czy ‘Lambton Park’ lub powojnik 'Paul Farges' z Grupy Vitalba. Jeśli możemy poczekać 2-3 lata, dobry efekt możemy uzyskać stosując któreś z pozostałych pnączy.

Pnącza mogą pokrywać różnego rodzaju ogrodzenia (np. siatki) i poza walorami dekoracyjnymi, zasłaniają nas przed oczyma ciekawskich oraz chronią przed wiatrem i kurzem. Nadają się do tego świetnie np. bluszcz pospolity (Hedera helix), wiciokrzew zaostrzony (Lonicera acuminata), powojniki (Clematis) z Grupy Atragene (zwłaszcza ‘Pamela Jackman’), Grupy Tangutica (zwłaszcza ‘Lambton Park’), Grupy Viticella (np. 'Etoile Violette' i 'Krakowiak'PBR) oraz Grupy Vitalba (zwłaszcza 'Paul Farges'), winnik tojadowaty (Ampelopsis aconitifolia), winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) i winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata).

Większość pnączy ma nieduże wymagania, ale ponieważ wytwarzają dużą masę zieleni, nie lubią gleb bardzo suchych i bardzo ubogich. Gatunki ciepłolubne np. aktinidie (Actinidia), glicynie (Wisteria) i miliny (Campsis) preferują stanowiska ciepłe, osłonięte i słoneczne. Na stanowiskach chłodniejszych, wilgotnych i półcienistych lepiej się czują np. bluszcz (Hedera), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), kokornak (Aristolochia), przywarka (Schizophragma), trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei), akebia (Akebia), chmiel (Humulus) i część wiciokrzewów (Lonicera).

Sadząc pnącza kopiemy dół o wymiarach 50 x 50 x 50 cm, który wypełniamy żyzną glebą, a rośliny (zależnie od gatunku) sadzimy 0-10 cm głębiej niż rosły dotychczas, w odległości co najmniej 30-50 cm od murów i 50-100 cm od drzew. Prawidłowo dobrane i posadzone pnącza mogą rosnąć wiele lat, dekorując ogród przez cały rok i stanowiąc świetne schronienie dla ptaków.

Euonymus fortunei - trzmielina Fortune'a

Trzmieliny Fortune'a to zimozielone krzewinki pochodzące z Chin i Korei. Należą do rodziny Celastraceae – dławiszowate. Wytwarzają długie pędy ścielące się po ziemi lub wspinające za pomocą korzeni czepnych.

 

 

Osiąga 2-5, a nawet więcej metrów wysokości, przyrastając 0,5-1 m rocznie. Ma liście jajowate lub eliptyczne, zimozielone, skórzaste, długości 3-6 cm, kwiaty niepozorne, biało zielone. Owocami są zielonobiałe torebki, średnicy 5-6 cm, po pęknięciu odsłaniające nasiona w pomarańczowych osnówkach. Owoce zawiązują tylko dojrzałe rośliny. Wiele odmian barwno listnych nie zawiązuje owoców.


Wymagania

Najlepiej rośnie na stanowiskach półcienistych, ale dobrze znosi również miejsca słoneczne i cieniste. W miejscach dobrze oświetlonych liście odmian barwnych są bardziej kolorowe. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchnicznych, ale toleruje gleby przeciętne i ubogie (np. odmiana 'Coloratus'). Trzmielina Fortune’a dobrze znosi warunki miejskie i jest względnie mrozoodporna.


Zastosowanie

Świetna roślina okrywowa. Do obsadzania dużych powierzchni, umacniania skarp i obsadzania ogrodzeń najlepiej nadaje się odmiana 'Coloratus' – szczególnie polecana do stosowania w zieleni publicznej oraz w gorszych warunkach siedliskowych. Wszystkie odmiany dobrze wspinają się po pniach drzew, słupach, kratownicach, murach i skałach. Odmiany barwnolistne nadają się wyjątkowo dobrze do tworzenia obwódek, porastania wolnych przestrzeni między krzewami iglastymi i liściastymi oraz do tworzenia zestawień barwnych. Świetnie nadają się również do uprawy w dużych pojemnikach na balkonach czy tarasach, samodzielnie lub w kompozycjach z innymi roślinami.


Polecane odmiany:

  • 'Coloratus' - najsilniej rosnąca odmiana. Liście duże (6 cm), błyszczące, zimozielone, przyjmują jesienią barwę ciemnopurpurową, aby wiosną znów stać się zielonymi. Ta zmiana barw ożywia ogród. Świetna roślina okrywowa do sadzenia zarówno na stanowiskach słonecznych, półcienistych jak i cienistych, zwłaszcza do pokrywania dużych powierzchni. Posadzona przy płocie może wspinać się nawet do wysokości kilku metrów, tworząc zielone ogrodzenie. Sadzona w rozstawie 5 szt./m2 przykryje teren w 1-2 sezony. Odporna na choroby i szkodniki oraz stosunkowo mrozoodporna.
     
  • 'Emerald Gaiety' - liście niewielkie (3 cm), ciemnozielone z białym, nieregularnym obrzeżeniem. Pędy płożą się po ziemi, pokrywając ją zielono-białą falą. Najlepiej sadzić 7-10 szt./m2. W ostrzejsze zimy może przemarzać.
     
  • 'Emerald'n Gold' - liście nieduże (3 cm), zielone z jaskrawo-żółtymi brzegami. Posadzone w silnym cieniu tracą żółtą barwę. Pędy mają tendencję do wznoszenia się do góry. Przycięte - dobrze pokrywają powierzchnię. Posadzone przy podporze (płot, drzewo, mur) dorastają do wysokości 2 i więcej metrów. Najlepiej sadzić 7-10 szt./m2. W ostrzejsze zimy może przemarzać.
     
  • 'Interbolwi' - liście nieduże (3 cm), ciemnozielone z intensywnie żółtym środkiem. Pędy kładą się na ziemi nie wymagając przycinania. Nadaje się do obsadzania dużych powierzchni, wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek. Tworzy interesujący zielono-żółty kobierzec, zarówno w cieniu jak i na słońcu. Najlepiej sadzić 5-8 szt./m2. Jedna z najodporniejszych na mróz odmian trzmieliny.
  • 'Silver Queen' - urocza roślina o stosunkowo dużych (5 cm) białozielonych liściach. Wiosną są one kremowożółte, potem mają zielony środek z szerokim kremowożółtym obrzeżeniem, które w lecie całkowicie bieleje. Dobrze znosi cięcie, dając szybko zwarte kobierce. Pozostawiona bez cięcia może wspinać się do góry dorastając w ciągu kilku lat do 2-3 m wysokości, kwitnąć (kwiaty niepozorne) i owocować. W ostre zimy może przemarzać. Dobrze nadaje się do stosowania w zieleni publicznej, świetna roślina okrywowa, ale może być stosowana również do wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek. Najlepiej sadzić w rozstawie 5-8 szt./m2.
     
  • 'Sunspot' - liście nieduże (4 cm), ciemnozielone z intensywnie żółtym środkiem, eliptycznych, wyraźnie karbowanych. W zimie lekko czerwienieją. Młode pędy są żółte, kładą się na ziemi nie wymagając przycinania. Dobra roślina okrywowa. Nadaje się do obsadzania dużych powierzchni, wypełniania przestrzeni między wyższymi krzewami i tworzenia obwódek. Tworzy interesujący zielono-żółty kobierzec, zarówno w cieniu jak i na słońcu. Najlepiej sadzić 5-8 szt./m2. Jedna z najodporniejszych na mróz odmian trzmieliny.